“Als ik later in de politiek was gestapt, dan was het Agalev geworden,” zei me in 1987 een boegbeeld van de toenmalige Volksunie. Ik was net verkozen tot volksvertegenwoordiger voor de groene partij. Nadien kruiste mijn politiek pad dat van Nelly Maes geregeld. Zo voerden we samen acties bij drie ambassades. Bij die van Irak om te protesteren tegen de gasaanvallen van Sadam Hoessein op zijn Koerdische bevolking. Bij die van Israel om te protesteren tegen de brutale onderdrukking van de Palestijnen. Bij die van de VS om te protesteren tegen de Golfoorlog die zoveel burgerslachtoffers zou maken. “Het nooit meer oorlog” van de Vlaams frontsoldaten zit in de genen van een Volksuniemilitant, maar ook een groene pacifist voelt zich er sterk door aangesproken. Ik dacht hieraan toen ik het nieuws hoorde: Groen! en de Sociaal-Liberale Partij gaan samen hun politieke strijd voeren. Er zijn inderdaad heel wat raakvlakken en samen zijn we sterker om onze opdracht uit te voeren.

Sociaal
De sociale strijd is niet gestreden. In eigen land stijgt niet alleen de welvaart, maar ook het aantal armen. Bijvoorbeeld bij alleenstaande vrouwen met een pensioen onder de armoedegrens. Ze hebben een onvolledige loopbaan, omdat ze hun kinderen zelf wilden opvoeden. Na een scheiding zitten ze dan ook met materiële miserie.  Het stijgende BNP van de laatste decennia is niet gebruikt om welvaartsvaste wettelijke pensioenen te betalen. Wel zijn de inkomsten uit vermogens omhoog gegaan, terwijl die op arbeid in verhouding daalden. Na de bankencrisis strijken CEO’s weer hun bonussen op alsof er niets gebeurd is. Precies door die crisis verliezen intussen tienduizenden hun job. Ook in de landen van het Zuiden gebeurt dat. Groenen bij ons en elders verzetten zich daar tegen. Rooie Nelly is welkom om samen te vechten voor wereldwijde herverdeling. Ik ben ervan overtuigd dat zij en vele van haar SLPmedestanders gevoelig zijn voor de groene uitdieping van de solidariteit. We willen de milieugoederen van deze blauwe planeet delen met de volgende generaties. Ook zij hebben recht op energie, grondstoffen, schone lucht, zuiver water, gezonde grond...

Liberaal
Die term verbind ik niet spontaan met Nelly Maes. En veel groenen voelen zich weinig liberaal. Dat komt omdat een zeer extreme vorm van (neo-)liberalisme het gehaald heeft in de tweede helft van vorige eeuw. De invloed van Milton Friedman en zijn Chicago-boys is ongelooflijk groot geworden. Hun heilig trio: liberalisering, privatisering en deregulering. De overheid moet alles overlaten aan de markt. Die principes zal de Chileense dictator Pinochet na zijn bloedige staatsgreep voor het eerst toepassen. Nadien volgen de Amerikaanse president Reagan en de Britse premier Thatcher. En de burgermanifesten van Verhofstadt. De Wereldbank en het Internationaal Muntfonds dwingen landen in het Zuiden in de neo-liberale pas. Gevolg is het wereldwijde Rampen-kapitalisme zoals Naomi Klein dat goed gedocumenteerd beschrijft. Met als laatste uitschieter de bankencrisis.
Maar het liberalisme is ook de politieke stroming die ons bevrijd heeft van het Ancien Régime waarbinnen de absolute vorst, de adel en de kerk het voor het zeggen hadden. Een ongelooflijke historische verdienste. Ook vandaag blijft vrijheid een buitengewoon goed. De mensen uit Oost-Europa zullen het met klem bevestigen. Maar de adepten van de ongebreidelde vrije markt zijn wel vergeten dat “mijn vrijheid eindigt waar die van een ander begint”.

Milieueconomen
Het groene denken heeft een aantal economen beïnvloed. Ze geven toe dat verbrandingsmotoren van auto’s de lucht vervuilen. De markt zorgt er niet voor dat de luchtvervuilers opdraaien voor de kosten die daardoor worden veroorzaakt. Andere mensen en de gemeenschap betalen voor de puffers van longpatiënten en voor de reiniging van monumenten. Het gaat om externe kosten: de vervuiler wentelt ze af. Milieueconomen willen die internaliseren: doen opnemen in de kostprijs van een product, in de brandstofprijs bv. Ze blijven het economisch systeem als dominant aanvaarden.

Overshoot Day
Ecologische economen zoals Herman Daly zijn wat bescheidener. Die stellen dat de economie functioneert binnen het ecosysteem van onze planeet.  Ze hebben berekend dat de mensen tot 1986 binnen de grenzen van de aarde bleven. We gebruikten dat jaar net zoveel grondstoffen, energie en voedsel als onze planeet in één jaar kan voortbrengen. De Earth Overshoot Day viel dus op 31 december. Vanaf dat jaar was er geen overschot meer. We begonnen ons kapitaal zelf aan te spreken. De Overshoot Day kwam altijd vroeger op het jaar: in 2009 op 25 september.
De vrije markt is niet bekwaam om de Overshoot Day te bepalen en nog minder om die weer te doen samenvallen met het einde van het jaar. De vrije markt kan ook niet vast stellen wanneer we als mensen het klimaat van onze planeet beginnen veranderen. Dat doen klimaatwetenschappers. Zij zeggen dat we onze CO2-uitstoot met 40 % moeten beperken tegen 2020. Het is dan aan de politieke leiders om uit te zoeken hoe de economie en haar vrije markt binnen die wetenschappelijk vastgelegde norm kunnen functioneren. Ik ben ongelooflijk ontgoocheld dat ze daar in Kopenhagen niet in geslaagd zijn.

Opdracht
De liberalen hebben komaf gemaakt met het Ancien Régime en de socialisten hebben veel gedaan voor de werkende bevolking. Groenen nemen de positieve verworvenheden van deze oudere politieke families mee op. Maar het is de historische opdracht voor de brede groene stroming in deze eeuw het voorbijgestreefde klassieke economisch denken te vervangen door de ecologische economie. Ik hoop dat het samengaan van Groen! en SLP ons sterker maakt voor die taak.  De militanten van Groen! en SLP hebben heel wat samen te bespreken. Met plezier stel ik vast dat het eerste gemeenschappelijk actiepunt voor Groen! en SLP van economische aard is. Het vernieuwde Groen! wil komen tot “een duurzaam en eerlijk economisch systeem”. Daarvoor wil ik met Nelly Maes en vele anderen de barricaden op.

Hugo Van Dienderen, gewezen volksvertegenwoordiger Groen! en huidig voorzitter van Groen!Plus