De hoogmis van zo’n 45.000 aanwezigen in de Deense hoofdstad heeft geen Klimaatverdrag opgeleverd. Maar optimisme is een ethische plicht. Hoopgevend zijn mensen, bedrijven, steden, regio’s en landen die tot eenzijdige actie overgaan. Zonder te wachten op de anderen of een multilateraal akkoord.

Waarom mislukt?
Ruim 100 landen uit het Zuiden vroegen een stevige inspanning, want zij zijn in toenemende mate nu al slachtoffer. Maar ze hebben geen macht. De Europese Unie kon haar zelf verklaarde rol van koploper niet waar maken. Binnen de Unie stond België onder druk van Vlaanderen op de rem. China wil geen internationale controle op zijn inspanningen. En Obama heeft in zijn senaat een groot aantal lieden ook van zijn eigen partij die onder druk staan van de olielobby.

Korte termijnbelangen van grootverdieners in de economische sectoren die belang hebben bij het status quo gijzelen de toppolitici en veroordelen hen tot immobilisme.

Toch is er hoop. Er is een draagvlak bij gewone mensen. Nooit is wereldwijd zoveel voor hetzelfde doel betoogd. In 5200 steden in 181 landen vroegen manifestanten een ambitieus, doeltreffend en bindend klimaatakkoord.

Hansen
Hebben de betogers de wetenschap achter zich? De peetvader van de klimaatwetenschappers NASA-directeur James Hansen zegt duidelijk waar het over gaat: “De recente uitstoot van broeikasgassen brengt de Aarde gevaarlijk dicht bij dramatische klimaatveranderingen. We moeten snel beginnen de overgang te maken naar een schoon energiesysteem, weg van de fossiele brandstoffen. Bovendien moeten we een deel van de sinds de industriële revolutie verzamelde koolstof terug uit de atmosfeer halen.”

De klimaatsceptici hebben nergens betoogd. En recent hebben ze ook veel minder gehoor gekregen in de media. Terecht. Ook mensen die beweren dat de aarde plat is nemen we al een tijdje niet meer ernstig.

Transition Town Totnes
Er is een nieuwe beweging ontstaan met als doel gemeenschappen, groepen en initiatieven te inspireren, aan te moedigen en te helpen in de overgang of transitie van olieafhankelijkheid naar een meer lokale en sociale economie. Tegelijk is dit een transitie naar een ruimere menselijke ontplooiing en een gelukkiger levenswijze. Elke groep gaat op zijn eigen plek samen aan de slag met mensen en middelen die er zijn.

Sinds de start van de eerste Transition Town, in Totnes in Engeland in 2006, heeft het concept zich snel verspreid, zowel in het Verenigd Koninkrijk als in andere delen van de wereld, ook in Vlaanderen. (Zie www.transitie.be voor initiatieven in Vlaanderen)

Groene bedrijven én jobs
Moeten ondernemingen wachten op een multilateraal akkoord? Tal van bedrijven tonen aan dat je nu al tegelijk drie dingen kunt doen: duurzaam omspringen met het milieu, groene jobs creëren en economisch succesvol zijn. 3E is er één van: een Brussels ingenieursbureau gespecialiseerd in hernieuwbare energie en energiebesparing. Zijn ingenieurs, wetenschappers, financiële en juridische experts werken wereldwijd samen met publieke en private partners.

Volgens hen kan een creatieve maatschappij al haar energie uit hernieuwbare energiebronnen halen. Windenergie was tien jaar geleden een activiteit van pioniers. Nu is het een volwaardige industrie. En energiebesparing en hernieuwbare energie leveren veel meer jobs op dan fossiele en nucleaire energie. Wat mooi meegenomen is in deze tijd met zijn stijgende werkloosheid.

Kopenhagen koolstofneutraal
De Denen hebben de klimaattop niet tot een succes kunnen maken. Kopenhagen zelf voert wel een ernstig klimaatplan in uit: tegen 2015 moet de CO2-uitstoot met 20 procent naar beneden in vergelijking met 1990 en tegen 2025 moet de stad koolstofneutraal zijn. Daarvoor rekenen de Kopenhagers vooral op windenergie.

Kopenhagen wil de beste plek worden om te leven. Met een groene infrastructuur en groene fietsroutes. Ongeveer 38 procent van alle verplaatsingen in de stad gebeuren nu al met de fiets. In Antwerpen is dat maar 12 %, nog geen derde. De ambitieuze Kopenhagers willen tot 50 procent komen. Elk jaar leggen ze extra fietspaden aan en vorig jaar kwamen er 5.000 parkeerplaatsen voor fietsers bij.

Satellietenergie
Californië zet als regionale overheid de toon, terwijl de nationale staat geen ambitie heeft. De sterkste economie van de V.S. wil dit jaar al voor 20 procent op schone energie draaien en in 2020 voor 33 procent. De Europese Unie wil de 20 % pas in 2020 bereiken en België wil dan aan 13 % komen. (Wie is hier koploper?)

Om de energievoorziening voor de bijna 38 miljoen inwoners van de staat te garanderen, keurt Californië bijna wekelijks nieuwe projectvoorstellen over hernieuwbare energie goed. Zo komt er een transmissielijn tussen een bergachtig gebied met veel wind en Los Angeles. Een nieuw project haalt zonne-energie in een zuidwestelijke woestijn.

Het bedrijf Solaren wil zonne-energie verzamelen door satellieten. Zonnepanelen in de ruimte zullen daarbij 24 uur per dag energie voortbrengen. Die sturen de energie door met radiofrequenties naar de Electriciteits- en gasmaatschappij voor Noord- en Midden-Californië PG&E neemt deze energie af. Volgens plan vanaf 2016. Van vernieuwing gesproken.

Evo Morales
Bolivia organiseert eind april de "Wereldconferentie van de Mensen rond de Klimaatverandering". Daar zullen vooral de staatshoofden van de ALBA-landen zijn. ALBA is een Latijns-Amerikaans samenwerkingsverband. De Boliviaanse president Evo Morales van Indiaanse afkomst deed een oproep aan inheemse leiders en wetenschappers overal ter wereld om deel te nemen aan het overleg.

Hoop
Ik droom dat ook Vlaamse steden en gemeenten, de Vlaamse en Belgische regering zich op sleeptouw laten nemen door die voorbeelden. Burgers en bedrijven kunnen veel. Overheden kunnen meer. In het belang van mijn kleinkinderen hoop ik dat al die eenzijdige stappen naar beperking van de CO2-uitstoot de weerstand van de korte termijnbelangen kan uithollen. Dat die stappen leiden tot het ambitieus, doeltreffend en bindend multilateraal klimaatakkoord waarvan de honderdduizenden betogers hoopten dat het in Kopenhagen zou tot stand komen.

Hugo Van Dienderen, gewezen volksvertegenwoordiger Groen! en huidig voorzitter van Groen!Plus